Woordenboek

Van TNO transitie wiki

Inhoud 1 Action research 2 Business Roadmapping 3 Coalitie 4 Consortium 5 Deeloplossing-experiment 6 Domein 7 DRIFT 8 Eindbeeld 9 Experiment 10 Inflatie 11 Innovatietraject 12 KCT 13 Krachtenveld 14 Landschap 15 MiXT® aanpak 16 MiXT®-Experiment 17 Modulatie 18 Monitoring 19 Multi-level (Micro – meso - macro niveau) 19.1 Macro 19.2 Meso 19.3 Micro 20 Multi-level model 21 Niche 22 Opschaling / multipliceren 23 Plan van Aanpak 24 Programma van Eisen (PvE) 25 Regime 26 Roadmapping 27 Scenario 28 Sleutels 29 Stroom 30 Systeem 31 Systeemconcept 32 Systeemdefinitie 33 Systeeminnovatie 34 Systeemontwerp 35 Technology Roadmapping 36 Toekomstbeeld 37 Transitie 38 Transitiearena 39 Transitie-experiment 40 Transitieperspectief 41 Transitieproces 42 Transitiemanagement 43 Verkenning 44 Voorraad 45 Wensbeeld

[bewerk] Action research

Action Research, ook wel handelingsonderzoek genoemd, is een interactieve en participatieve onderzoeksmethodologie.

Meer informatie via Google scholar|Google|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Business Roadmapping

Meer informatie via Google

[bewerk] Coalitie

Partijen die iets met elkaar willen

Meer informatie via Google|wikipedia|Van Dale

[bewerk] Consortium

Partijen die daadwerkelijk tot uitvoering van het experiment overgaan

Meer informatie via Google|wikipedia|Van Dale

[bewerk] Deeloplossing-experiment

Een praktijkexperiment waarin een mogelijke oplossing in een werkelijke situatie wordt uitgetest met eind-gebruikers.

[bewerk] Domein

Een gebied waar een MiXT®-traject zich op richt. Denk aan voeding, ouderenzorg, logistiek en mobiliteit.

Meer informatie via Google|wikipedia|Van Dale

[bewerk] DRIFT

The Dutch Research Institute For Transitions (DRIFT) is a research institute based at the Faculty of Social Sciences, of the Erasmus University Rotterdam, Netherlands.

DRIFT collaborates with TNO in the Knowledge Centre for sustainable system innovations and Transitions (KCT).

[bewerk] Eindbeeld

Toekomstbeeld dat op basis van scenario’s en wensbeelden wordt gedefinieerd als hetgeen waar naar wordt gestreefd als oplossing van het innovatietraject.

Meer informatie via Google

[bewerk] Experiment

Proef (zie ook transitie-experiment).

Meer informatie via Google|wikipedia|Van Dale

[bewerk] Inflatie

Inflatie (letterlijk 'opblazen') of geldontwaarding is in de economie het verschijnsel dat geld steeds minder waard wordt. Dat komt, omdat de vraag naar een product sneller groeit dan de productiecapaciteit. Een inflatie van 2 of 3 procent per jaar wordt als acceptabel beschouwd. Een product dat dit jaar 100 euro kost, zal volgend jaar 102 tot 103 euro kosten. Als de lonen gelijklopend met de inflatie stijgen, blijft de koopkracht gelijk. In het andere geval stijgt of daalt de koopkracht. Het handhaven van een lage inflatie is een belangrijk doel van de instantie (regering of centrale bank) die het uitgeven van geld beheert, en daarmee van het monetair beleid. In Europa is dat inmiddels de Europese Centrale Bank (ECB).

Meer informatie via Google|wikipedia|Van Dale

[bewerk] Innovatietraject

Meer informatie via google scholar|Google

[bewerk] KCT

Het Kennis Centrum Transities(KCT) is een samenwerking tussen TNO en DRIFT. The KCT focus is both on scientific research and concrete projects in the field of transitions and transition management. Its primary goal is to translate theoretical knowledge into practically useful knowledge, and vice versa.

[bewerk] Krachtenveld

Geeft inzicht in de actoren in het veld van het systeem en daarmee de krachten die op het systeem werken.

Meer info: Google scholar|Google|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Landschap

Het landschap is onderdeel van het multi-level model en het wordt ook wel macro niveau genoemd. Het landschap omvat ontwikkelingen op het gebied van politiek, cultuur, wereldbeelden en paradigma's.

Meer info: Google scholar|Google|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] MiXT® aanpak

Maatschappelijke Innovatie eXperimenten van TNO:

• Het is een leidraad voor het opzetten van een niche experiment met zicht op een systeemdoorbraak t.a.v. een maatschappelijk vraagstuk.
• Het wordt toegepast bij het faciliteren van het genereren van oplossingen voor complexe maatschappelijke vraagstukken. Daarnaast wordt het toegepast voor het legitimeren van lange termijn beleid door middel van korte termijn successen (in de vorm van experimenten).

[bewerk] MiXT®-Experiment

Societal experiment with high risk (a high change of failure) and a high potential to contribute to a transition process (Rotmans 2005).Praktijk test waarin partijen bij elkaar gebracht worden om gezamenlijk een systeeminnovatie tot stand te brengen. Het uitvoeren van een MiXT®-traject is in zijn geheel een experiment. Binnen dit experiment kunnen praktijktesten worden uitgevoerd om bijvoorbeeld de werking van een innovatie en de acceptatie daarvan te testen. Dit wordt binnen MiXT® een deel-oplossings-experiment genoemd.

Experimenteren in niches is nodig omdat hardnekkige problemen in het regime niet op het mesoniveau opgelost kunnen worden. Transitie-experimenten moeten daarom leren over een maatschappelijke opgave.

[bewerk] Modulatie

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Monitoring

Het volgen van het proces en de inhoud van het experiment waarbij bijvoorbeeld de volgende vragen worden gesteld:

• Voldoet het experiment (ook tussentijds) aan de gestelde duurzaamheiddoelen?
• Wat leren we van het experiment?
• Op welke manier kan er opschaling (multiplicatie?) plaatsvinden naar andere domeinen?
• Hoe kunnen we het experiment bijsturen zodat multiplicatie plaats kan vinden, duurzaamheiddoelstelling wél worden gehaald, etc.?
• Etc.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site|Science direct

[bewerk] Multi-level (Micro – meso - macro niveau)

Het multi-level concept is een analytisch model dat transities beschrijft in termen van samenhang tussen drie verschillende schaalniveaus (levels): het macro-, meso- en micro-niveau. De onderscheiden schaalniveaus zijn niet ruimtelijk maar functioneel van aard. Het multi-level perspectief op transities indiceert dat transities slechts gerealiseerd worden als ontwikkelingen op de drie verschillende niveaus bij elkaar aanhaken en elkaar versterken in één en dezelfde richting (modulatie).

[bewerk] Macro

Het macroniveau wordt ook wel landschap genoemd. Op macroniveau spelen landschapsveranderingen, bv. op het gebied van politiek, cultuur, wereldbeelden en paradigma’s. Op dit schaalniveau vormen trends en ontwikkelingen vaak een onderstroom en verlopen relatief traag.

[bewerk] Meso

Op mesoniveau is sprake van regimes, stelsels van dominante praktijken, regels en belangen die worden gedeeld door groepen actoren. Op dit niveau is veel weerstand tegen vernieuwing, omdat bestaande organisaties, instituties en netwerken de bestaande regels, werkwijzen en belangen in stand willen houden.

[bewerk] Micro

Op microniveau ontwikkelen zich niches waarbinnen afwijkingen van het bestaande kunnen ontstaan, zoals nieuwe initiatieven en nieuwe vormen van cultuur en bestuur. Op dit niveau spelen korte-termijn ontwikkelingen die elkaar snel kunnen opvolgen.

[bewerk] Multi-level model

(Geels en Kemp 2000, Rotmans et al. 2000)

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Niche

Een niche is onderdeel van het multi-level model en het wordt ook wel micro niveau genoemd. Een niche zijn nissen waarbinnen afwijkende praktijken op het gebied van economie, ecologie, instituties, gedrag, cultuur en technologie plaatsvinden.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Opschaling / multipliceren

Als transitie-experimenten (op microniveau) bijdragen aan bredere maatschappelijke verandering (op mesoniveau) spreken we over opschaling.

Meer info: Google scholar|Google|Binnen deze site

[bewerk] Plan van Aanpak

Planning hoe de demo moet worden opgezet, wie daarbij aanwezig moeten zijn, waar, wanneer, welke producten er moeten zijn, etc.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Programma van Eisen (PvE)

Eisen waaraan een te ontwikkelingen product / dienst moet voldoen

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Binnen deze site

[bewerk] Regime

Een regime is onderdeel van het multi-level model en het wordt ook wel meso niveau genoemd. Een regime is een stelsel van dominate praktijken en structuren (bijv. regels, gewoontes en belangen) die worden gedeeld door groepen actoren.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Binnen deze site

[bewerk] Roadmapping

Roadmapping binnen MiXT®heeft tot doel om vanuit een bezield 'eindbeeld' een strategie te ontwikkelen welke op korte en middellange termijn leidt tot het gewenste resultaat. Het is erop gericht om op gemeenschappelijke en gestructureerde (deterministische en padafhankelijke) wijze relevante trends en ontwikkelingen in de markt (Business Roadmapping) en op technologiegebied (Technology Roadmapping) in kaart te brengen, te bepalen welke producten en diensten daarbij aansluiten en welke kennis (en technologieën) nodig zijn om deze producten en diensten te realiseren.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Scenario

Beeld van de toekomst waarin de systeeminnovatie (de oplossing) zich kán gaan bevinden. Een scenario beschrijft een mogelijk beeld van de toekomst op basis van ontwikkelingen en trends. Het beschrijft ‘de omgeving’ of ‘de context’ waarin de oplossing die wordt gedefinieerd zich zal bevinden. Scenario ontwikkeling binnen MiXT® heeft zowel een inhoudelijk als een procesmatig doel: =====Inhoudelijk doel===== definiëring van mogelijke toekomsten; aan het licht brengen van structurele onzekerheden. Door bewust te worden van structurele onzekerheden kan beter geanticipeerd worden op de toekomst. =====Procesmatig doel===== Het openen van de visie van mensen, van waaruit nieuwe oplossingen en/of strategieën kunnen ontstaan. Wordt gebruikt om consensus te bereiken binnen een groep van mensen.

[bewerk] Sleutels

Zaken (technologieën of andere veranderingen) die het systeem in beweging zetten.

[bewerk] Stroom

Stromen zijn de onderlinge relaties tussen de relevante aspecten (voorraden), verdeeld over de maatschappelijke domeinen, van een complex vraagstuk.

[bewerk] Systeem

Een combinatie van producten, diensten, organisaties, regels, beleid, (infra)structuur etc, die gezamenlijk de gebruiker in staat stellen een bepaalde behoefte te vervullen [gebaseerd op Mont (1999) en Goedkoop et al (1999)]

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Systeemconcept

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Systeemdefinitie

Beschrijving van het systeem waarbinnen een oplossing wordt gevormd.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Systeeminnovatie

De oplossing die een doorbraak moet realiseren in het domein.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Systeemontwerp

Beschrijving van het (globale) systeem dat een oplossing beidt voor het geformuleerde probleem

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Technology Roadmapping

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Toekomstbeeld

...

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Transitie

A non-linear process of social change in which the structure of a societal system (energy sector, water management, agriculture, mobility) transforms. Transitions are the result of technological, economic, ecological, social-cultural and institutional developments on different scale levels that influence and reinforce each other (Rotmans, et al. 2000). Transitions involve system innovations that reinforce each other [www.drift.eur.nl]. Aanname: Een transitie is een verandering van regime.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Transitiearena

(Kleine) groep personen die overtuigd is van de noodzaak van een radicale systeem-verandering op een bepaald domein. Dit groepje initiële ‘probleem’-eigenaren’ of ‘vernieuwers’ speelt een rol als ‘kwartiermakers’ voor het transitieproces. Zij zullen nooit het hele proces kunnen beheersen, laat staan de uitkomst bepalen, maar moeten wel bedenken wie zij in welke volgorde betrekken, en hoe het proces moet worden opgezet om de kans op verandering zo groot mogelijk te maken.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Transitie-experiment

Een transitie-experiment is een experiment in de praktijk waarin mogelijke oplossingen in een systeem worden uitgeprobeerd, met het doel een systeemdoorbraak te realiseren. Het zijn experimenten met een hoog risico die mogelijk een bijdrage kunnen leveren aan de transitie.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Transitieperspectief

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Transitieproces

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Transitiemanagement

Transition management is a process- oriented and participatory steering philosophy that enables social learning through iterations between collective vision development and experimenting. Transition management is the outcome of a multitude of individual and collective decisions by different actors who act and react to new circumstances. Due to the complexity of society it is not possible to determine the transition in advance, but influencing transition processes through coordination and organization. Zie ook de pagina over de filosofie achter transitiemanagement.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Verkenning

Een onderzoek gericht op de toekomst. Trends en ontwikkelingen op gebied van consumentengedrag, demografie, technologie, economie, milieu, etc. zijn hier onderdeel van.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Voorraad

Een voorraad is een relevant aspect van een complex vraagstuk.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site

[bewerk] Wensbeeld

Beeld van wat gewenst is dat er zal gebeuren. Dit heet ook wel normatieve toekomstbeelden. Duurzame toekomstoriëntaties zijn hiervan een voorbeeld.

Meer info: Google scholar|Google|Wikipedia|Van Dale|Bookbutler|Binnen deze site