Visievorming op basis van beleidsdoelen
Van TNO transitie wiki
Hoofdpagina → Toolbox → Visievorming op basis van beleidsdoelen
Inhoud |
[bewerk] Kern
Visie-ontwikkeling op basis van beleidsdoelen is een relatief simpele exercitie. Immers, op de een of andere manier heeft er al een afwegingsproces plaatsgevonden dat tot min of meer geaccepteerde maatschappelijke doelen heeft geleid. Als het goed is, zijn daarbij wetenschappelijke inzichten, de visies en denkbeelden van actoren, daar op de een of andere manier in meegenomen.
[bewerk] Doel en Toepassingen
Doel is een visie te bepalen op basis van ‘revealed preference’ vanuit beleid.
[bewerk] Meerwaarde
De meerwaarde ten opzichte van andere visie-vormingsmethoden is de volgende. Er wordt aangesloten bij bestaand beleid en zo consistentie ingebouwd. De methode is ook relatief goedkoop: men gebruikt simpelweg wat al bestaat en hoeft geen complexe processen te bedenken
[bewerk] Achtergrond en Toelichting
Zie hierboven en hieronder
[bewerk] Uitvoering
Deze wijze van ‘visie-ontwikkeling’ betekent niets meer, en niets minder het volgende:
- (voor zover nog niet gedaan in een van de vorige stappen): baken het systeem of ‘speelveld’ af
- inventariseer formele beleidsdocumenten die betrekking hebben op dit systeem, op globaal, EU- en nationaal niveau.
- analyseer welke kwalitatieve en kwantitatieve doelen voor dit systeem zijn geformuleerd, of, als dit niet helder is, welk globaal ‘wensbeeld’ er leeft.
[bewerk] Resultaat
Een overzicht van harde beleidsvoornemens waaraan een toekomstvisie ten aanzien van transities moet voldoen. Dit kunnen ook tussendoelen zijn, bijvoorbeeld een voornemen om in 2010 x van de markt van voedingsmiddelen organisch te laten zijn.
[bewerk] Aandachtspunten
Deze aanpak kent de volgende beperkingen.
- Doelen en visies kunnen onduidelijk zijn geformuleerd. Politiek bedrijven komt vaak neer op de kunst van het compromissen sluiten, hetgeen zich uit in het stellen van multi-interpretabele afspraken (waarbij de interpretaties soms zelfs controversieel kunnen zijn).
- Doelen en visies zijn op een hoog abstractieniveau zijn geformuleerd. Dit is soms een variant van het vorige punt, maar leidt in andere gevallen tot een operationeel probleem. Het overeengekomen doel is niet zonder discussie (of zelfs geheel niet) te vertalen in operationele eisen.
- Het doel of de visie is wel geformuleerd, maar wordt feitelijk niet gedragen door de actorgroepen die relevant zijn voor het betreffende transitieprobleem. In dat geval heeft het gebruiken hiervan geen zin: partijen zullen er toch alles aan doen om rond het ‘formele’ doel heen te draaien.
- Politiek geformuleerde tussendoelen passen mogelijk niet bij realistische paden voor een heel transitieproces. Een voorbeeld: door de eis van de EU dat per 2006 soldeer in electronica geen lood meer mag bevatten wordt de industrie onder sterke druk gezet om hoe dan ook een oplossing te realiseren. Men kan dan kiezen voor een (b.v. vanuit energetisch oogpunt gezien sub-optimale) soldeervariant, omdat die nu de enige is die realiseerbaar is voor 2006. Door de hoge investeringen via het huidige crash programma ontstaat een lock-in, en doorontwikkeling vindt niet meer plaats.
- Door het geheel ontbreken van een procescomponent is de werkvorm (een externe onderzoeker inventariseert doelen) niet geschikt voor het ontwikkelen van het vormen van coalities en gezamenlijke agenda’s die de visie moeten vormgeven.
In al deze gevallen moet het visie-vormingsproces op andere wijze worden vormgegeven.
[bewerk] Bronnen
Personen binnen TNO
Projecten binnen TNO
Bronnen buiten TNO
Tools
