Spelsimulatie
Van TNO transitie wiki
Hoofdpagina → Toolbox → Spelsimulatie
Inhoud |
[bewerk] Kern
In een spelsimulatie worden relaties en processen tussen actoren in een beleidsveld, beleidsnetwerk of bestuursorganisatie nagebootst. De relaties tussen actoren worden vertaald in spelregels, terwijl ‘echte’ actoren de processen in het gesimuleerde beleidsveld, beleidsnetwerk of de bestuurlijke organisatie spelen. Spelsimulatie leidt tot inzicht in hoe actoren omgaan met de regels, hoe zij met elkaar omgaan en op welke wijze zij hun macht en hulpmiddelen inzetten. Daarnaast kunnen spelsimulaties ook worden ingezet bij het ontwikkelen van toekomstverkenningen en -visies. Spelsimulatie is ook bekend als "Gaming".
[bewerk] Doel en toepassingen
Het doel van de methodiek is het verkrijgen van inzicht in de complexe processen rondom bestuurlijke, maatschappelijke of beleidsproblemen. De toepassing van spelsimulaties liggen met name in procesdoelen. Voorbeelden van doelstellingen (kunnen) zijn:
- Het bijeenbrengen relevante actoren;
- Het op gang brengen van communicatie en leereffecten tussen de actoren;
- Het expliciteren van doelstellingen en ambities van actoren;
- Het creëren van draagvlak voor oplossingsrichtingen;
- Het toetsen en verdiepen van een systeemanalyse.
Spelsimulatie is ook een (beeldend) hulpmiddel voor gemeenschappelijke visie-vorming. In deze vorm wordt het toegepast bij het verbeelden van Open Systeemconcepten. Spelsimulatie draagt bij aan het oplossen van complexe bestuurlijke, maatschappelijke of beleidsproblemen door inzicht te krijgen in de complexe processen en vraagstukken. De vraagstukken kunnen zowel betrekking hebben op een gebied, bijvoorbeeld buurt, stad, provincie, land als op een thema, bijvoorbeeld mobiliteit, landbouw, volkshuisvesting of combinaties van beide, bijvoorbeeld stedelijke mobiliteit. De vraagstukken worden gekenmerkt door het feit dat:
- Zij meerdere maatschappelijke domeinen raken: het sociaal-cultureel, economisch en ecologisch domein;
- Er een groot aantal (maatschappelijke) actoren bij is betrokken;
- Verschillende oplossingsrichtingen mogelijk zijn;
- Er (beleidsmatige) afwegingen moeten worden gemaakt ten aanzien van investeringen.
[bewerk] Meerwaarde
- Spelsimulatie is een aanvulling op / uitbreiding van methoden van geïntegreerde systeemanalyse, zoals bijvoorbeeld het Driehoeksmodel en Kwalitatieve Systeemanalyse en Fuzzy Cognitive Mapping;
- Spelsimulatie kan ondersteund worden door aanvullende methodieken en instrumenten, zoals bijvoorbeeld visualisatietechnieken, Smartboard en simulatiemodellen;
- Het vormt een manier om in een ‘veilige’ omgeving te experimenteren;
- De methodiek confronteert deelnemers met de grenzen van hun eigen interpretatievermogen en stimuleert de communicatie tussen actoren;
- Op basis van de laatste twee punten kan de spelsimulatie verschillende doeleinden dienen.
[bewerk] Achtergrond en Toelichting
Spelsimulatie is gebaseerd op de speltheorie en het systeemdenken. De eerste bestudeert de het gedrag van beslissers in situaties waarin de acties van de spelers elkaar wederzijds beïnvloeden en waarvan de uitkomst door alle acties gezamenlijk wordt bepaald. Het systeemdenken benadert een vraagstuk vanuit de onderlinge samenhang van elementen en vanuit de gedachte dat elk van de actoren slechts over een deel van de informatie en benodigde middelen beschikt en dat actoren verschillende perspectieven op het vraagstuk hebben. Spelsimulatie wordt inmiddels op tal van terreinen en vraagstukken toegepast. Enkele voorbeelden van spelen zijn SimRuralis (Landelijk gebied), Route 26 (Infrastructuur en mobiliteit) en MARCO POLIS (volkshuisvesting).
De spelsimulatie is gebaseerd op speltheorie en op de integrale systeembenadering (systeemleer). Inhoud en proces zijn verweven met elementen van het vraagstuk (zie illustratie). Tevens ligt aan een spelsimulatie een systeemanalyse ten grondslag. In feite is de spelsimulatie een aanvulling op en een uitbreiding van methoden van geïntegreerde systeemanalyse, zoals het Driehoeksmodel, Kwalitatieve Systeemanalyse en Fuzzy Cognitive Mapping. De systeemanalyse vormt de basis voor rolbeschrijvingen, spelstappen, spelronden en overige spelregels. Op basis hiervan en allerhande hulpmiddelen vindt bij de uitvoering van de spelsimulatie daadwerkelijke communicatie en interactie tussen handelende actoren plaats. Dit leidt tot inzicht in hoe actoren omgaan met de regels, hoe zij met elkaar omgaan en op welke wijze zij hun macht en hulpmiddelen inzetten. Hierdoor kan aan spelsimulatie een aantal functies worden toegekend. In het kader van een systeemanalyse zijn de belangrijkste:
- Leerfunctie
Net als in de werkelijkheid worden in een spelsimulatie (binnen gegeven mogelijkheden en beperkingen), praktische opgaven uitgevoerd. De ervaringen die de deelnemers hiermee opdoen, dragen bij aan een verbeterd inzicht in complexe processen en leveren bouwstenen voor nieuw te voeren beleid op; - Exploratieve en toetsingsfunctie
Spelsituaties kunnen in dit geval het best worden vergeleken met een veldexperiment of een (sociaal-psychologisch) laboratoriumexperiment. Daarnaast kunnen de bevindingen uit de eerdere systeemanalyse worden getoetst, zodat de inzichten kunnen worden verdiept en de analyse eventueel kan worden bijgesteld. Afhankelijk van de doelstelling zal in het spelontwerp de interactie tussen de deelnemers meer of minder worden gereguleerd.
Spelsimulatie kan ook worden gebruikt om een crisis van een organisatie of netwerk te doorbreken. In dit geval "spelen" de actoren meestal zichzelf en worden er events geïntroduceerd of beoordelende experts uitgenodigd om inzicht te verschaffen en te zoeken naar oplossingen.
[bewerk] Uitvoering
Voordat de spelsimulatie begint, moeten de deelnemers zich eerst bewust worden van het feit dat ze daadwerkelijk een gezamenlijk probleem hebben waarvoor een oplossing moet worden gezocht. Dit wordt de spiegel- of vensterfunctie genoemd. Pas als de deelnemers open staan om iets te leren kan er gespeeld worden. Spelsimulatie is een participatieve methodiek. De deelnemers krijgen een uitgebreide instructie over de rollen die zij gaan spelen, de spelregels en de middelen waarover zij kunnen beschikken. Het proces wordt verder begeleidt door een onafhankelijke facilitator met kennis van het vraagstuk en het spel. Afhankelijk van het doel kan het accent van analyse liggen op de communicatie tussen de actoren, de wijze waarop men met elkaar omgaat en/ of op het uiteindelijk behaalde resultaat. Voor de analyses kan gebruik worden gemaakt van de bevindingen van de deelnemers en registratiemethoden zoals bijvoorbeeld opnames op video, verslagen van observanten.
In zijn algemeenheid geldt dat de particpanten inhoudelijke kennis en/of affiniteit met het vraagstuk moeten hebben. De deelnemers vertegenwoordigen alle relevante aspecten van en visies op het betreffende vraagstuk. De uitvoering van de spelsimulatie zelf kost drie tot vier uur.
[bewerk] Resultaat
Het resultaat van de spelsimulatie is een verbeterd inzicht in een complex vraagstuk. Dit inzicht is gebaseerd op hoe actoren omgaan met de regels, hoe zij met elkaar omgaan en op welke wijze zij hun macht en hulpmiddelen inzetten. Daarnaast biedt het aanknopingspunten voor het voeren van nieuw beleid. In een metaforisch spel zal het gaan om mensen juist andere rollen toe te bedelen dan die ze in de werkelijkheid uitvoeren zodat ze zich kunnen gaan inleven in de belevingswereld van anderen (normaal collega's bijvoorbeeld) en daardoor beter in staat zullen zijn om gezamenlijk naar een oplossing te zoeken. Je hebt dan meer begrip van de consequenties van je gedrag op anderen wanneer je een keer in de huid van een ander kruipt.
[bewerk] Aandachtspunten
- Instructie en rol deelnemers;
- Aantal en samenstelling deelnemers;
- Speelduur en mogelijke ondersteuningsmiddelen van het spel;
- Doel van en aanleiding voor de spelsimulatie;
- Onafhankelijke en deskundige facilitering.
[bewerk] Bronnen
Personen binnen TNO
Projecten binnen TNO
Bronnen buiten TNO
- Ajzen, I. (1991), The theory of planned behavior. In: Organizational Behavior and Human Decision Process 50, pp. 179-211
- Duijn, M., Immers, L.H. (20002), Gaming approach Route 26: a combination computer simulation, design tools en social interaction, Delft
- Duke, R., (1974), Gaming: the future’s language, Beverly-Hills
- Geurts, J., e.a. (red) (1998), Gaming / Simulation for policy development and organizational change, Tilburg
- Saganet website
Tools
