Open Systeemconcepten
Van TNO transitie wiki
Hoofdpagina → Toolbox → Open Systeemconcepten
[bewerk] Verbeelden van een Open SysteemConcept
Een Open SysteemConcept (OSC) moet beschouwd worden als een conceptuele oplossingsrichting op systeemniveau, voor een complex beleidsmatig vraagstuk. Een OSC dient visionair te zijn en moet verschillende partijen, zoals bedrijfsleven, overheid en burgers, uitdagen en mobiliseren. Een belangrijke eigenschap van het OSC is, dat het voldoende ‘open’ is. Dat wil zeggen dat het een inspirerende uitwerking moet zijn van een oplossingsrichting, maar dat het zeker geen blauwdruk mag zijn. Tijdens het proces naar een duurzame systeeminnovatie moet het namelijk mogelijk blijven het OSC door te ontwikkelen en aanpassen tot een geschikt praktijkexperiment (Ir. Tom van der Horst, 2000).
Een open systeemconcept kan door een passende verbeeldingsvorm 'gevangen' worden. De meest kansrijke oplossingsrichting dient namelijk op een passende en creatieve wijze verbeeld te worden als OSC. Het verbeelden van een kansrijke oplossingsrichting, maakt het mogelijk om makkelijker te communiceren over vaak nog abstracte perspectieven.
Vanuit de brede definitie van het OSC, ‘een concept dat enerzijds voldoende concreet en afgebakend is om diverse actoren aan te spreken en te inspireren, maar anderzijds voldoende ‘open’ is om ruimte te laten voor bijstellen en voor de visie van (nieuwe) partijen’, is een deskresearch uitgevoerd naar mogelijke verbeeldingsvormen. In de inventarisatiefase van het project zijn een dertiental vormen uitgewerkt waarmee een open systeemconcept verbeeld zou kunnen worden. Met deze inventarisatie hebben we niet getracht uitputtend te zijn, maar wel getracht een palet aan uiteenlopende ontwerpvormen samen te stellen
[bewerk] Selecteren van verbeeldingsvormen
De selectie van geschikte verbeeldingsvormen voor het ‘vangen’ van een OSC hangt voor een belangrijk deel af van het type OSC. Het ene systeemconcept wordt succesvol verbeeld en gecommuniceerd via multimedia terwijl een ander systeemconcept beter kan worden ingedrukt in een theatervoorstelling.
We maken een onderscheid tussen zes typen systeemconcepten:
- Ruimtelijke concepten
- Bestuurlijke concepten
- Materiële concepten
- Proces- en productieconcepten
- Concepten voor een nieuw businessmodel
- Service concepten
Bij ‘ruimtelijke concepten’ moet gedacht worden aan ideeën voor de fysieke inrichting van het landschap. Zo maken ‘ruimtelijke concepten’ een belangrijk onderdeel uit van stedelijke herstructureringsambities. ‘Bestuurlijke concepten’ hebben betrekking op vaak abstracte beleids- en besluitvormingsprocessen. Een voorbeeld van een dergelijk bestuurlijk concept is een duurzame regionale visie tot 2030. Met ‘materiële concepten’ worden tastbare oplossingsrichtingen bedoeld, zoals de inzet van bijvoorbeeld People movers in het mobiliteitssysteem. Dit zijn automatische voertuigen die vraaggestuurde mobiliteit kunnen bieden. Dan zijn er ook concepten die zich richten op innovatie in de procestechnologie, de zogenoemde ‘proces- en productieconcepten’. Een businessmodel is een beschrijving van een groep van bedrijven die gezamenlijk waarde willen creëren met een product (of dienst). Het model beschrijft de architectuur van het product of dienst, de rol en de relaties van de betrokken actoren en de fysieke, virtuele (informatie) en financiële stromingen tussen hen. Als laatste zijn er concepten die zich richten op innovatieve dienstenverlening, door ons service concepten genoemd. Hierbij moet gedacht worden aan bijvoorbeeld nieuwe manieren van op maat geleverde hoogwaardige voeding aan zorginstellingen. Om de geïnventariseerde verbeeldingsvormen te kunnen analyseren hebben we een analysekader opgesteld (zie bijlagendeel hoofdstuk 16). Het doel hiervan was inzicht te krijgen in de kenmerken van de verschillende verbeeldingsvormen en de verschillen in het proces waarop ze tot stand komen. Dit leverde een beeld op van welke verbeeldingsvormen meer succesvol kunnen worden ingezet bij het verbeelden van de verschillende typen concepten.
In de figuur bovenaan de pagina staat een grove selectie van verbeeldingsvormen per type concept. Bijvoorbeeld: de ontwikkeling van een ‘People Mover’ als OSC van een intelligent voertuig, is een materieel concept. Uit de bovenstaande figuur komt naar voren dat er meerdere geschikte manieren zijn om dit concept te verbeelden. Naast het idee om het OSC uit te tekenen, kan er onder andere ook gedacht worden aan teksten, creatief taalgebruik, metaforen, storyboards, modelbouw, bewerkt fotomateriaal en multimedia toepassingen.
Verbeeldingsvormen OSC:
- Teksten
- Creatief taalgebruik
- Metafoor
- Tekeningen
- Storyboards
- Modelbouw
- Schematische weergave systeemontwerp
- Video
- Theater
- Fotomateriaal
- Gaming
- Multimedia
- Prototype
Tools

