Interactief proces
Van TNO transitie wiki
Hoofdpagina → Toolbox → Interactief proces
Inhoud |
[bewerk] Kern
Visie-ontwikkeling kan vormgegeven worden door de meest relevant geachte actoren in het systeem, gekoppeld met een bepaalde procesarchitectuur. Producten hierbij kunnen zijn:
- de gezamenlijk ontwikkelde visie ( ‘joint fact finding’)
- procesresultaten zoals ‘reframing’ van de conceptuele benadering door actoren, agenda-ontwikkeling, en coalitievorming.
[bewerk] Doel en Toepassingen
Doel is het ontwikkelen van een of meerdere visies die zouden moeten worden nagestreed in het transitieproces. Dit kan ‘een mandje van eindbeelden’ zijn, indien echt naar een eindbeeld gestreefd kan worden, maar ook een ideaal ten aanzien van het proces dat continu moet worden georganiseerd in een continu streven naar duurzaamheid (hier wordt het streven naar duurzaamheid gezien als een continu proces zonder eindpunt).
[bewerk] Meerwaarde
Deze specifieke vorm van visie-ontwikkeling heeft als meerwaarde dat inherent rekening wordt gehouden met de verschillende ‘brillen’ van actoren. Vooral wanneer het gaat om ‘complexe’, ‘messy’ of ‘wicked’ problemen, dat is het niet waarschijnlijk dat er één logische manier van kijken naar het probleem, oplossingen en manier van bepalen van de ‘beste’ oplossing is. Het visie-ontwikkelingsproces moet hier rekening mee houden. Één van de manieren waarop dit kan is verschillende actorcoalities te betrekken in visie-ontwikkeling.
[bewerk] Achtergrond en Toelichting
Deze manier van visievorming zet zich duidelijk af tegen visievorming alléén op basis van wetenschap of politieke afwegingen. De achterliggende filosofie is dat waneer problemen ‘complex’ zijn, zij niet éénduidig in wetenschappelijke modellen kunnen worden gevangen. Ook moet men er continu op bedacht zijn dat in de huidige netwerkmaatschappij verschillende, intern consistente visies een rol spelen; men kan er makkelijk eentje missen als men zich richt op een te smalle groep stakeholders.
[bewerk] Uitvoering
Deze wijze van ‘visie-ontwikkeling’ betekent het volgende:
- baken het systeem af, en inventariseer welke actoren in principe een rol spelen.
- probeer de inoudelijke- en procesdoelen die men met het visievorming proces voor ogen heeft zo helder mogelijk te beschrijven.
- selecteer de actoren die een rol moeten spelen in het proces. Dit is een stap op zich, die goed moet worden overwogen in het licht van de hiervoor genoemde doelen. Bijvoorbeeld:
- indien het doel een omslag van het mainstream regime is, moeten regime-actoren een rol spelen
- indien het gaat om vorming van vernieuwings-coalities, moet juist geselecteerd worden op vernieuwers
- Ontwikkel een proces-architectuur dienstbaar aan de doelen en passend bij de gekozen actoren.
Opmerking: dit deel kan nog meer worden ingevuld. Te denken valt aan benaderingen als:
- gezamenlijke creativiteits-sessies
- 'biechtstoelprocedures', waarbij actoren één voor één te biecht gaan bij de moderator over hun gewenste eindbeeld
- etc.
[bewerk] Resultaat
Eén of meer korte beschrijvingen van een gewenste toekomstige situatie, of een gewenste manier van continue aanpak van het vraagstuk waar men voor staat. Dit kan in de vorm van een verhaal, steekwoorden, storyboards of anderszins.
[bewerk] Aandachtspunten
Deze aanpak kent de volgende beperkingen.
- Soms moet men accepteren dat het vormen van een gezamenlijke visie onmogelijk is. Frames verschillen fundamenteel en tweede orde leren helpt niet meer, en macht is sterk verdeeld.
- Ontwikkelde visies kunnen beperkt houdbaar blijken: in de praktijk zijn die soms gebonden aan personen, die weer van plaats kunnen verwisselen. Het zijn in essentie tijds- en plaatsgebonden resultaten van onderhandelingen.
[bewerk] Bronnen
Personen binnen TNO
Projecten binnen TNO
Bronnen buiten TNO
Tools
