|
Het onderzoek van het KCT spitst zich toe op vier invalshoeken:
- Modellen (generiek en specifiek) voor de analyse van systeeminnovaties en transities.
Lees verder...
- Scenario's (generiek en specifiek) voor de ontwikkeling van systeeminnovaties en transities.
Lees verder...
- Methoden (generiek en specifiek) voor sturing van systeeminnovatie en transities.
Lees verder...
- Domeinkennis over transities en systeeminnovaties.
Lees verder...
Het hart van het onderzoek wordt gevormd door 7 AIO projecten (en uiteindelijk 9) onder leiding van 2 postdocs:
Project: Monitoring
AIO:
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
Met transitiemanagement proberen we transities naar een duurzame samenleving te beïnvloeden. Daarvoor moet je alleen wel weten wat er in die omgeving allemaal aan het veranderen is. Die kennis kan je vervolgens gebruiken om aan de buitenwereld te laten zien, maar ook om met je eigen activiteiten zo goed mogelijk in te spelen op de veranderende omgeving. Ook de activiteiten zelf leveren informatie op. Wat is er geleerd binnen experimenten? Hoe goed sluiten de verschillende activiteiten op elkaar aan? Wie zijn er allemaal bij betrokken, dat wil zeggen: wie zijn de stakeholders? KSI ontwikkelt daarom een monitoringsmethode om ontwikkelingen in de samenleving te volgen, de activiteiten binnen transitiemanagement en voor zover mogelijk hun relatie. Het uitgangspunt daarbij is dat monitoring kennis overbrengt aan stakeholders. Deze kennis moet praktisch inzetbaar zijn en verschilt dus van persoon tot persoon en in de tijd. Zowel het uitgangspunt als het onderwerp van monitoring zijn hiermee vernieuwend te noemen. Binnen het KSI-project zal ik mij daarom in nauwe samenwerking met TNO en DRIFT vier jaar lang exclusief bezighouden met dit onderwerp. De eerste toepassingen van een methodologie voor monitoring verwachten wij in het voorjaar van 2006.
Project: Transitiemanagement
AIO's:
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
en
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
Dit onderzoek richt zich op de ontwikkeling van een conceptueel sturingsraamwerk voor transitiemanagement. Dit raamwerk maakt onderscheid tussen strategische, tactische en operationele sturingsactiviteiten in transitieprocessen. Het raamwerk geeft handvatten voor de structurering van transitiemanagementprocessen door middel van het onderscheiden van verschillende instrumenten, competenties van actoren en doelen van transitiemanagement op verschillende niveaus. Centraal instrument is de hand van de transitiearena; een multi-actor vernieuwingsnetwerk waarbinnen probleemstructurering, de ontwikkeling van visies en inspirerende streefbeelden centraal staat. Het model is toegepast in verschillende case-studies, zoals de transitiearena Parkstad Limburg en de transitiearena Duurzaam Wonen en Bouwen in Vlaanderen.
Project: Transitie-experimenten
AIO:
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
Transitie-experimenten zijn praktijkexperimenten met een hoog risico (de kans op mislukken is groot), die in potentie een grote bijdrage kunnen leveren aan een transitieproces. Kenmerken van een transitie-experiment zijn: een focus op maatschappelijke problemen, een mogelijke bijdrage aan systeeminnovatie, leren in verschillende domeinen (o.a. technologie, wet- en regelgeving, cultuur), betrokkenheid van meerdere actoren en een uitdagend lange-termijn perspectief. Een essentiële vraag is: “Hoe en wat kunnen transitie-experimenten (op micro-niveau) bijdragen aan een breder maatschappelijk veranderingsproces (op meso-niveau)?”.
Dit onderzoek richt zich op de leerprocessen en de mechanismen die nodig zijn voor dit opschalen ofwel ‘maatschappelijk inbedden’ van transitie-experimenten. Door een database met transitie-experimenten te ontwikkelen en actief deel te nemen in een aantal case studies, worden in dit onderzoek nieuwe theoretische concepten getest en verder uitgewerkt. Verwachte uitkomsten zijn een typologie van transitie-experimenten, criteria en richtlijnen voor het opzetten en managen van transitie-experimenten, randvoorwaarden voor maatschappelijke inbedding en leerprocessen en strategisch advies met betrekking tot de rol van specifieke actoren (o.a. TNO) in transitie-experimenten.
Project: Scenario’s
AIO:
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
Het doel van het project Scenario's is te komen tot een methode voor scenario-ontwikkeling die transitiemanagement processen kan ondersteunen. Het ontwikkelen van toekomstpaden voor specifieke transitiedoelen is een belangrijk onderdeel van dit onderzoek. Dit inzicht kan bijdragen bij het kiezen van de meest geschikte interventie- of managementstrategie voor systeeminnovatie/transitie. Het projectresultaat wordt ook vertaald in een relatief eenvoudige, praktisch toepasbare toolkit.
Project: Transitiedynamiek
AIO:
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
en Hans de Haan
Dit onderzoek richt zicht op de vraag wat maatschappelijke transities eigenlijk zijn en hoe transitieprocessen verlopen. Inzicht hierin is belangrijk voor het herkennen in welke fase een transitie zit, maar ook om sturingsregels van af te leiden voor transitiemanagement. De dynamiek van transities wordt onderzocht met behulp van drie analytische concepten: het multi-fase concept, het multi-level concept en het multi-change concept. Het multi-fase concept stelt dat er meerdere fasen te onderscheiden zijn in een transitie. De vier fasen die tot nu toe zijn geïdentificeerd zijn: de voorontwikkeling, de take-off, de versnelling en de stabilisatie. Het multi-level-concept maakt een analytisch onderscheidt tussen het micro-, meso-, en macro-niveau. Tijdens een transitie verandert de structuur op het meso-niveau kwalitatief doordat deze destabiliseert onder druk van trends op het macro-niveau en opborrelende alternatieven op het micro-niveau. Het multi-change concept verbindt dan vervolgens de twee bovenstaande concepten door verschillende transitiepaden te onderscheiden waarlangs dit kan gebeuren. De verschillende paden ontstaan door verschillende patronen van opbouw en afbraak. Deze patronen onderzoeken we door analyse van historische transities en leiden we af uit de complexiteitstheorie.
Project: Mobiliteitstransititie
AIO:
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
Dit onderzoek richt zich op de bestudering van de transitie richting duurzame mobiliteit. Hierbij wordt zowel gekeken naar de transitiedynamiek in het mobiliteitssysteem als naar transitiemanagementprocessen. De transitieliteratuur wordt toegepast op het mobiliteitssysteem en daarbij enerzijds getest en anderzijds verder ontwikkeld. De vraag is wat de verschillende transitiepaden richting duurzame mobiliteit zijn en op welke manier deze beïnvloed (kunnen) worden door actoren. De nadruk ligt op de rol van machtsrelaties en leiderschapspatronen in mobiliteittransities. Om dit te onderzoeken wordt nagegaan hoe bestaande theorieën over ‘macht’ en ‘leiderschap’ passen binnen de transitietheorie. Dit wordt vervolgens getest en verder ontwikkeld op basis van empirisch onderzoek, waarbij gebruik gemaakt wordt van zowel analyses van retrospectieve case studies alsook participatieve observatie in prospectieve case studies in het Nederlandse mobiliteitssysteem.
Project: Duurzame bedrijfsstrategieën
AIO:
Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
Diverse maatschappelijke ontwikkelingen, zoals globalisering, deregulering en toenemende milieuschade, vragen nieuwe strategieën van bedrijven. Aanpassing van bedrijven aan de sterk veranderende omgeving is van belang om concurrerend te blijven. Tegelijkertijd beïnvloeden bedrijven de omgeving door hun activiteiten.
Dit onderzoek richt zich op de vraag hoe systeemdenken kan bijdragen aan het anders inrichten van bedrijfsstrategieën, zodat deze gericht zijn op duurzaamheid in zowel economische, sociale als ecologische zin. Specifiek wordt gekeken naar de rol van bedrijven en allianties in het transitieproces naar duurzame mobiliteit en hoe nieuwe businessmodellen kunnen bijdragen aan duurzame innovatie van het vervoerssysteem.
|
Onderzoeksprogramma 
